5973 Sayılı İhracat Destekleri Kararı Rehberi
Karar, ihracata hazırlık ve yurt dışı pazarlarda büyüme için farklı destek gruplarını düzenler. Başvuru öncesinde destek türünü, uygun gideri ve güncel limitleri ilgili genelgeyle eşleştirin.
Bu yazıda neler var?
5973 sayılı ihracat destekleri hakkında karar, ihracata hazırlık ve yurt dışı pazarlarda rekabet için çeşitli destekler düzenler. Tek bir destek oranı veya başvuru şartı yoktur; tutar ve koşullar her destek türüne göre belirlenir. Başvuracağınız desteği seçin, ilgili genelgeyi ve güncel limitleri Ticaret Bakanlığının resmî sayfasından kontrol edin.
5973 sayılı Karar hangi alanları düzenler?
Karar, şirketlerin ihracata hazırlanmasını ve yurt dışı pazarlarda rekabet gücünü artırmasını hedefler. 17 Ağustos 2022’de kabul edilmiş, 18 Ağustos 2022 tarihli ve 31927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Desteklerin kapsamı, başvurana ve destek türüne göre ayrılır.
Karar metni ana çerçeveyi belirler. Başvuruda kullanılacak belge, uygun gider, süre ve limit gibi uygulama ayrıntıları ilgili genelgede açıklanır. Bu nedenle yalnızca karar metnini okumak, başvuru bütçesini veya uygunluk koşullarını belirlemek için yeterli olmaz.
Hangi destek başlıkları bulunur?
Destek seçimini planladığınız ihracat faaliyetine göre yapın. Aşağıdaki yedi başlık, karar kapsamındaki başlıca destek gruplarını ve kullanım amaçlarını gösterir. Her başlığın şartları aynı değildir; uygun giderleri ilgili destek genelgesinde ayrı ayrı inceleyin.
| Destek başlığı | Hangi ihtiyaca yöneliktir? | Kontrol edilecek konu |
|---|---|---|
| Pazara giriş belgeleri ve yurt dışı marka tescili | Belgelendirme veya marka tescili giderleri | Belgenin ya da tescilin kapsamı ve uygun giderler |
| Yurt dışı pazar araştırması ve fuar katılımı | Hedef pazarı inceleme veya fuarda yer alma | Faaliyet türü, başvuru zamanı ve kabul edilen giderler |
| Yurt dışı şirket veya marka alımı | Yurt dışındaki şirket ya da markaya yönelik alım | Alımın kapsamı ve başvuru sahibinin koşulları |
| Yurt dışı birim kirası ve tanıtım | Yurt dışındaki birimin kira ve tanıtım giderleri | Birim, pazar, gider ve süre koşulları |
| Küresel tedarik zinciri, tasarım ve markalaşma | Tedarik zincirine katılım veya marka kapasitesini geliştirme | Programın hedefi ve kabul edilen proje giderleri |
| UR-GE, ticaret heyetleri ve ihracat konsorsiyumları | İş birliğine dayalı ihracat faaliyetleri | Başvuru yapabilecek kuruluşlar ve proje şartları |
| İhracat finansmanı ve yeşil dönüşüm | Finansman veya dönüşüm odaklı faaliyetler | İlgili programın güncel uygulama esasları |
Kimler yararlanabilir?
Yararlanıcı tanımı destek başlığına göre değişir. Bazı destekler şirketlere, bazıları ise iş birliği kuruluşlarına veya belirli proje katılımcılarına yöneliktir. Bu nedenle bir şirketin ihracat yapması, karar kapsamındaki her destek için otomatik uygunluk sağlamaz.
Başvuru öncesinde şu dört noktayı ilgili genelgeden eşleştirin:
- Başvuruyu şirketin mi, iş birliği kuruluşunun mu yapabildiğini;
- Şirket, sektör, faaliyet veya proje için aranan koşulları;
- Destek kapsamına alınan gider ve belgeleri;
- Harcama öncesi izin, ön onay ya da bildirim gerekip gerekmediğini.
İhracat dışındaki teşvikleri de değerlendiriyorsanız devlet teşvikleri türleri ve başvuru yolları rehberine bakabilirsiniz. KOSGEB programlarını ayrı değerlendirmek için KOSGEB desteklerinin hangi işleri kapsadığına ilişkin rehberi kullanın.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
5973 kapsamındaki başvurularda Destek Yönetim Sistemi (DYS) kullanılır. Başvuru dosyasını inceleyen birim, destek türüne göre ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği veya Ticaret Bakanlığı birimi olabilir. Doğru birimi ve işlem adımlarını ilgili destek genelgesinden belirleyin.
- Faaliyetinizi karşılayan destek başlığını seçin.
- Ticaret Bakanlığının ihracat destekleri sayfasından ilgili genelgeyi açın.
- Yararlanıcı şartlarını, uygun giderleri ve başvuru zamanını kontrol edin.
- DYS üzerinden istenen bilgi ve belgeleri hazırlayıp başvurun.
- Başvurunun durumunu sistemden ve ilgili birimden takip edin.
Başvuru evrakı ve zamanlaması destek türüne göre farklılaşır. Harcama yaptıktan sonra başvurunun kabul edileceğini varsaymayın; ön başvuru veya izin koşulunu işlemden önce kontrol edin.
Destek tutarı, oranı ve bütçesi nasıl hesaplanır?
Kararda tüm desteklere uygulanan ortak bir oran veya sabit tutar bulunmaz. Destek oranı, üst limit, süre ve uygun giderler başlığa göre belirlenir. Üst limitler yıllık güncellendiği için eski bir tabloya dayanarak bütçe oluşturmayın.
Bütçeyi kurarken önce destek kapsamındaki giderleri ayırın. Ardından ilgili genelgedeki oranı, varsa üst limiti ve başvuru süresini kontrol edin. Bakanlığın ihracat destekleri sayfasında karar metni, genelgeler ve güncel limitler birlikte yayımlanır. Başvuracağınız türün limitini ve şartını aynı anda inceleyin.
Harcama planını destek tutarı kesinleşmiş gibi kurmayın. Ödeme hesabında yalnızca kabul edilen giderler ve ilgili destek düzenlemesindeki koşullar esas alınır. Başvuru dosyanızdaki bütçeyi bu koşullara göre kalem kalem düzenleyin.
Başvuru öncesi kontrol listesi ve sık yapılan hatalar
Dosyayı göndermeden önce aşağıdaki beş kontrolü tamamlayın. Bu adımlar, yanlış destek türüne başvurma veya uygun olmayan gideri bütçeye ekleme riskini azaltır. Her kontrolü başvurduğunuz desteğin güncel genelgesine göre yapın.
- Faaliyetinize uygun destek başlığını seçtiğinizi doğrulayın.
- Başvuru sahibinin yararlanıcı koşullarını karşıladığını kontrol edin.
- Planlanan giderlerin destek kapsamına girdiğini belgeleyin.
- Başvuru tarihi, ön onay ve bildirim koşullarını kontrol edin.
- Güncel üst limit ve destek oranını resmî kaynaktan alın.
Sık görülen hata, karar metnindeki genel çerçeveyi tek başına yeterli saymaktır. Çözüm olarak kararın yanında ilgili genelgeyi ve güncel limit tablosunu birlikte okuyun. Bir başka hata da destekleri tek oranla değerlendirmektir; her destek türünün oran ve gider şartını ayrı kaydedin.